- หนังสือกล้าที่จะธรรมดา (普通) เป็นงานเขียนที่ไม่ได้บอกให้เรายอมแพ้ต่อโชคชะตา หากแต่ชวนให้เราถอดหัวโขนอันหนักอึ้ง เขียนโดย อิจิโร คิชิมิ แปลเป็นภาษาไทยโดย กิ่งดาว ไตรยสุนันท์ สำนักพิมพ์อมรินทร์ฮาวทู
- จุดเริ่มต้นของความพยายามอยากเป็นคนพิเศษ ถูกฝังรากลึกในใจของใครหลายคนผ่านการถูกเลี้ยงดูในวัยเด็ก ซึ่งค่อยๆ หล่อหลอมให้เราดิ้นรนทุกวิถีทางเพื่อสร้างความรู้สึกของการมีตัวตน และเป็นที่รัก แม้ว่ามันต้องแลกมากับภาวะเครียดเกินจำเป็น กลัวความล้มเหลว รวมถึงการไม่ซื่อสัตย์กับใจตัวเอง
- อิจิโรแนะนำให้เราก้าวข้ามแรงกดดันของการเป็นคนพิเศษ ด้วยการกล้าที่จะธรรมดา เพื่อปลดแอกตัวเองจากพันธนาการภายนอก แล้วหันมากลับมาโอบกอดตัวตนเพียงหนึ่งเดียวของเรา เพื่อขับเคลื่อนชีวิตไปข้างหน้าอย่างเต็มศักยภาพ
“ไม่อยากเป็นคนธรรมดา…เพราะอยากให้คนอื่นสนใจ”
“อยากโดดเด่นหรือพิเศษกว่าคนอื่น…เพื่อจะได้รู้สึกว่าตัวเองมีคุณค่า”
บนโลกที่เต็มไปด้วยการแข่งขัน และกำหนดคุณค่าของสิ่งต่างๆ ผ่านตัวเลข อาจทำให้ใครหลายคนติดอยู่ในวังวนของความเครียด ความวิตกกังวล และเหนื่อยล้ากับเส้นชัยที่ต่อให้วิ่งเข้าไปใกล้เท่าไหร่ มันกลับยิ่งถอยห่างออกไปทุกที
เช่นเดียวกับเด็กหนุ่มชาวญี่ปุ่นคนหนึ่งที่แบกเอาความเจ็บปวดอันหนักอึ้งมาระบายกับ อิจิโร คิชิมิ นักปรัชญาชื่อดัง เพราะเขาเคยเชื่อมั่นมาตลอดว่าตัวเองคือคนเก่ง ผู้เป็นดาวเด่นทั้งในห้องเรียนและที่ทำงาน แต่เมื่อเวลาผ่านไป เขาก็พบความจริงอันโหดร้ายว่า แท้จริงแล้ว…เขาเป็นเพียง ‘คนธรรมดา’ คนหนึ่งที่ไม่มีอะไรพิเศษเลย และนั่นคือสิ่งที่เขาไม่อาจทำใจยอมรับได้
อิจิโร หยิบเอาเหตุการณ์ครั้งนั้น มาเป็นแรงผลักดันเพื่อส่งกำลังใจให้ผู้คนผ่านหนังสือ ‘กล้าที่จะธรรมดา’ งานเขียนที่ไม่ได้บอกให้เรายอมแพ้ต่อโชคชะตา หากแต่ชวนให้เราถอดหัวโขนอันหนักอึ้ง ปลดล็อกตัวเองจากความเชื่อที่ว่า “ฉันต้องเป็นคนพิเศษเท่านั้น ถึงจะมีคุณค่าและมีตัวตนบนโลกใบนี้” แล้วหันกลับมาโอบกอดตัวตนแท้จริงที่มีเพียงหนึ่งเดียวบนโลก โดยไม่ปล่อยให้ค่านิยมหรือไม้บรรทัดของใครมาวัดค่าของเราอีกต่อไป
เพื่อจะแก้ปัญหาอย่างตรงจุด อิจิโรพาเราย้อนกลับไปสำรวจรากเหง้าของความอยากเป็น ‘คนพิเศษ’ ซึ่งมักมีจุดเริ่มต้นจาก ‘การเลี้ยงดูของพ่อแม่’ ที่มักคาดหวังให้ลูกเติบโตไปเป็นคนพิเศษ หรือเดินตามเป้าหมายที่พวกท่านเป็นผู้กำหนดไว้อย่างไม่รู้ตัว
“มีปัจจัยมากมายที่ส่งผลต่อการตัดสินใจเลือกวิถีชีวิตของเรา เช่น ค่านิยมของพ่อแม่ หรือวัฒนธรรมที่เติบโตมา และสิ่งที่มีอิทธิพลมากกว่านั้นคือ ความสัมพันธ์ระหว่างพี่น้อง รวมถึงการเติบโตและถูกเลี้ยงดูในฐานะลูกคนที่เท่าไหร่ด้วย เช่น ลูกคนโต ลูกคนกลาง ลูกคนเล็ก หรือลูกคนเดียว เหล่านี้ล้วนส่งผลต่อการกำหนดวิถีชีวิตของเราอย่างมาก ความปรารถนาที่จะเป็นคนพิเศษก็เริ่มมากตั้งแต่วัยเด็กเช่นกัน ซึ่งในวัยเด็กจะมีความต้องการนี้ชัดเจนมากกว่าในตัวผู้ใหญ่เสียอีก โดยสิ่งที่กระตุ้นให้เกิดความคิดนี้ก็คือ ‘การตกจากบัลลังก์’ นั่นเอง”
‘การตกบังลังก์’ ในความหมายของอิจิโร คือภาวะที่ลูกรู้สึกว่าตัวเองได้รับความสนใจ ใส่ใจ และความรักจากพ่อแม่ลดน้อยลง ซึ่งมักมีสาเหตุมาจากการที่น้องเกิดมา ด้วยเหตุนี้ ลูกคนโตส่วนใหญ่จึงไม่อาจรับมือกับท่าทีที่เปลี่ยนไปของพ่อแม่ได้อย่างทันท่วงที น้องจึงกลายเป็นคู่แข่งคนสำคัญที่เขาต้องหาทางเอาชนะ เพื่อช่วงชิงตำแหน่ง ‘คนพิเศษ’ กลับคืนมาเป็นของตนอีกครั้ง
“ปัญหาคือ ในช่วงแรก ลูกคนโตมักพยายามปรับเป็นเด็กดีตามความคาดหวังของพ่อแม่ พวกเขาอาจยอมนอนคนเดียว หรือคอยช่วยเหลือพ่อแม่เล็กๆ น้อยๆ เพื่อให้ได้รับคำชม แต่ในทางกลับกัน ถ้าเขาถูกพ่อแม่ตำหนิบ่อยๆ เพียงเพราะเขาทำให้น้องร้องไห้หรือทำในสิ่งที่พ่อแม่ไหว้วานได้ไม่ดี ท้ายสุดปัญหาการตกจากบัลลังก์ก็จะพานำเขาไปสู่ปัญหา ‘พฤติกรรมถดถอย’ ซึ่งเป็นการทำให้พ่อแม่สนใจด้วยการทำเรื่องน่าปวดหัวแทน เพราะถึงจะถูกดุ แต่อย่างน้อยพ่อแม่ก็ยังหันมาสนใจ
ไม่ใช่แค่คนพี่เท่านั้นที่พยายามเป็นคนพิเศษ คนน้องบางคนก็พยายามทำตัวเป็นคนพิเศษในลักษณะเดียวกัน…ยิ่งมีน้องเกิดตามหลังมาอีก ลูกคนเล็กก็จะกลายเป็น ‘ลูกคนกลาง’ และตกอยู่ในตำแหน่งที่ถูกกดดันจากทั้งพี่และน้อง ลูกคนกลางซึ่งเกิดมาก็มีพี่คนโตอยู่ก่อนแล้ว มักไม่ได้รับความรักอย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วยแบบลูกคนโต เมื่อน้องคนเล็กเกิดตามมา พ่อแม่ยังมุ่งความสนใจไปที่น้องเล็กอีก จึงรู้สึกเหมือนถูกแย่งความรักไปเช่นเดียวกับที่ลูกคนโตรู้สึก เด็กๆ จะคิดเช่นนี้ทั้งที่ความจริงแล้วไม่ใช่อย่างนั้นเลย”
ขณะเดียวกัน ต่อให้เป็นลูกคนสุดท้องที่ไม่มีวันเผชิญภาวะตกจากบัลลังก์ ทว่าการถูกโอบอุ้มและเอาใจมากที่สุด ก็อาจหล่อหลอมให้เกิดภาวะการเป็น ‘เด็กตลอดกาล’ ที่มีแนวโน้มต้องพึ่งพาผู้อื่นอยู่เสมอ ยกเว้นในกรณีที่เขาได้รับแรงกระตุ้นจากพี่ๆ ลูกคนเล็กก็อาจเติบโตได้ดีจนแซงหน้าพวกพี่ๆ ได้เช่นกัน เนื่องจากสัญชาตญาณที่ไม่ยอมด้อยกว่า เช่น การผลักดันตัวเองให้เรียนเก่งกว่าพี่ เพื่อเอาชนะและกลายเป็นคนพิเศษที่โดดเด่นยิ่งขึ้นในสายตาของพ่อแม่…แม้ว่าตัวเด็กเองจะไม่ได้รักการเรียนเลยก็ตาม
“แม้ว่าลำดับของพี่น้องอาจทำให้เกิดการแข่งขันกันเองได้อยู่แล้ว แต่วิธีที่พ่อแม่ปฏิบัติต่อลูก เช่น การชมเชยและตำหนิ ก็เป็นสิ่งที่กระตุ้นให้ลูกๆ แข่งขันกันเองมากขึ้นด้วยเช่นกัน เมื่อลูกมีปัญหาด้านพฤติกรรมย่อมถูกว่ากล่าว ในขณะที่ลูกบางคนได้รับคำชม ลูกอีกคนกลับไม่ได้รับ หรือลูกบางคนอาจถูกดุเป็นประจำ แต่อีกคนไม่เคยถูกดุเลย ทั้งที่เด็กทุกคนอยากได้รับคำชมจากพ่อแม่ แต่จะให้ประพฤติตัวเพื่อให้ไดรับคำชมตลอดเวลาก็คงไม่ได้ เมื่อไม่ได้รับคำชมจึงหาทางเรียกร้องความสนใจ แม้จะต้องถูกว่ากล่าวก็ตาม
ตัวอย่างเช่น เด็กบางคนชอบวาดรูป ดังนั้นลำพังแค่ได้วาดรูปก็มีความสุขแล้ว แต่เด็กที่อยากให้พ่อแม่ชมเชยจะเอารูปที่วาดเสร็จไปอวด ซึ่งพ่อแม่ส่วนใหญ่ย่อมไม่บอกลูกไปตามตรงว่า “ไม่เห็นสวยเลย” ทว่าหากเด็กคนไหนไม่ได้รับการตอบสนองตามที่คาดหวัง ก็อาจขยำภาพที่อุตส่าห์วาด แล้วโยนทิ้งถังขยะไปก็เป็นได้ ในกรณีนี้ เด็กไม่ได้วาดรูปเพราะอยากอวด แต่วาดเพราะอยากได้รับคำชม เมื่อไม่ได้รับคำชม การวาดรูปจึงหมดความหมาย หลายคนคิดว่าการชมเชยใช้เลี้ยงดูและสั่งสอนเด็กได้ผลจริง แต่ก็ต้องตระหนักถึงผลเสียที่อาจตามมาด้วย
ทั้งการตั้งใจเรียนเพื่อให้พ่อแม่สนใจ หรือพฤติกรรมที่สร้างปัญหาอื่นๆ เช่น ไม่ยอมเรียนเพื่อให้พ่อแม่กลุ้มใจ พฤติกรรมเหล่านี้ล้วนมาจากความพยายามเพื่อให้ได้เป็นคนพิเศษของพ่อแม่ทั้งสิ้น”
พฤติกรรมที่อิจิโรหยิบยกมาเป็นตัวอย่างนั้น สอดคล้องกับจิตวิทยาปัจเจกบุคคล ของ อัลเฟรด แอดเลอร์ จิตแพทย์ชื่อดังชาวออสเตรียที่ชี้ว่า แม้คำชมเชยจะเป็นสิ่งที่ดี ทว่าเมื่อถึงเวลาที่ต้องพยายามด้วยตัวเอง เด็กอาจสูญเสียกำลังใจและไม่สามารถทำได้ดังเดิม ดังนั้น เด็กที่เติบโตมาด้วยชุดความคิดที่ว่า ‘ฉันต้องพิเศษกว่าพี่น้องคนอื่น’ จึงมักเติบโตกลายเป็นผู้ใหญ่ที่เรียนหนังสือหรือทำงานเพียงเพื่อให้ผู้อื่นยอมรับเท่านั้น
ระหว่างเส้นทางของการเติบโต อิทธิพลจากค่านิยมของพ่อแม่ถือเป็นตัวแปรสำคัญไม่แพ้กัน เพราะแต่ละครอบครัวย่อมมีค่านิยมที่แตกต่าง คนเป็นลูกจึงมีทางเลือกเพียงสองทาง คือการยอมรับ หรือการต่อต้านค่านิยมนั้น ซึ่งไม่ว่าจะเลือกเดินบนเส้นทางใด ผลลัพธ์ที่ตามมาย่อมหล่อหลอมและส่งผลต่อวิถีชีวิตของเขาต่อไปในอนาคต
“โดยเฉพาะค่านิยมเกี่ยวกับการศึกษา…ถ้าพ่อแม่มองว่าการศึกษาเป็นสิ่งสำคัญ เมื่อลูกได้ผลการเรียนไม่ดีก็จะดุด่าว่ากล่าว หรือแม้ไม่ดุแต่แสดงท่าทีไม่พอใจ ทว่าหากลูกได้ผลการเรียนดีจึงจะชมเชย เด็กที่อยากได้รับคำชมจากพ่อแม่ก็จะขยันและพยายามเรียนให้เก่ง เพื่อจะเป็นคนพิเศษของพ่อแม่ให้ได้ ถ้าพ่อแม่มีการศึกษาสูง เด็กมักตั้งเป้าหมายว่าจะต้องมีการศึกษาสูงเช่นกัน แต่เด็กบางคนอาจตัดสินใจไม่เรียนต่อมหาวิทยาลัยหรือมัธยมปลายเพื่อไปหางานทำทันที ซึ่งพ่อแม่ส่วนใหญ่ย่อมคัดค้าน เมื่อเห็นว่าลูกไม่ยอมเรียนต่อและกำลังจะเลือกเส้นทางที่แตกต่างจากวิถีชีวิตของพ่อแม่โดยสิ้นเชิง พ่อแม่มักกังวลเป็นธรรมดา
แม้เด็กจะตัดสินใจใช้ชีวิตไม่เหมือนพ่อแม่ แต่ถ้าทำไปเพื่อแสดงความต่อต้าน นั่นหมายความว่า เขายังถูกค่านิยมของพ่อแม่ครอบงำไว้อยู่ดี ทั้งที่ไม่ว่าจะใช้ชีวิตแบบใด ควรเป็นสิ่งที่ตัวเองเป็น ผู้ตัดสินใจโดยไม่เกี่ยวข้องกับค่านิยมของใครทั้งสิ้น ดังนั้นหากเลือกเพียงเพราะต่อต้านพ่อแม่ ย่อมไม่ถือเป็นการใช้ชีวิตเพื่อตัวเอง
ในอีกด้านหนึ่ง เด็กที่เลือกเส้นทางชีวิตโดยเดินตามค่านิยมของพ่อแม่อย่างว่าง่าย ก็เลือกทำเพราะต้องการให้พ่อแม่ยอมรับและเอาชนะพี่น้องเพื่อให้ได้เป็นคนพิเศษเช่นกัน ซึ่งเป็นการเลือกภายใต้อิทธิพลจากค่านิยมพ่อแม่ ไม่ได้เป็นการตัดสินใจเลือกด้วยตัวเอง เด็กแบบนี้จะพยายามใช้ชีวิตเหมือนคนส่วนใหญ่ในสังคม ไม่เพียงเพราะอยากทำให้พ่อแม่มีความสุข แต่เพราะรู้สึกกลัวที่จะใช้ชีวิตแบบที่ครอบครัวไม่ยอมรับ ส่งผลให้กลัวการใช้ชีวิตที่แตกต่างจากคนทั่วไปด้วย”
เมื่อเด็กคนหนึ่งได้รับอิทธิพลจากค่านิยมของพ่อแม่ และพยายามเป็นคนพิเศษเพื่อให้ตนเองยังคงอยู่บนบังลังก์ เขาก็จะติดอยู่ในกรอบการใช้ชีวิตแบบเดิม เพิ่มเติมคือการขยายขอบเขตของคู่แข่ง จากเดิมเพียงพี่น้องร่วมสายเลือด…ไปสู่กลุ่มเพื่อนและคนรอบตัวทั้งหมดในชีวิต
“ยิ่งเติบโต เด็กจะยิ่งสังเกตสายตาของผู้อื่น แล้วพยายามปรับตัวให้สอดคล้องกับภาพลักษณ์ที่คนรอบข้างมองมา เพื่อให้ทุกคนมองว่าเป็นคนพิเศษ เมื่ออยู่ในโรงเรียน อาจพยายามแสดงบทบาทเป็นเด็กเรียนเก่ง เล่นกีฬาได้ หรือเป็นที่ชื่นชอบ เพื่อรักษาความโดดเด่น (ความพิเศษ) ของตนเอาไว้ แล้วความพยายามที่ว่า “ฉันต้องเป็นคนพิเศษให้ได้” แม้เติบโตเป็นผู้ใหญ่ ก็ยังจะดำเนินต่อไปไม่สิ้นสุด”
สำหรับผู้ใหญ่ อิจิโรบอกว่าความรู้สึกเหนือกว่าอันเปราะบางของการอยากเป็นคนพิเศษ จะคอยหล่อหลอมให้เขากลายเป็นคนที่เครียดเกินพอดี เป็นคนที่หวาดกลัวผลลัพธ์จนไม่กล้าลงมือทำอะไรเลย หรือแม้กระทั่งยอมใช้ชีวิตเพื่อตอบสนองความคาดหวังของผู้อื่น เพียงเพื่อรักษาภาพลักษณ์ของตัวเองให้ดูดี ซึ่งหนึ่งในคำศัพท์ที่น่าสนใจคือคำว่า ‘ปมเขื่อง’ หรือการอวดอ้างว่าตัวเองเหนือกว่าผู้อื่น และพยายามยกตนให้ดูดีกว่าความเป็นจริง
“เหตุผลที่ทำเช่นนั้นเพราะในใจลึกๆ รู้ดีว่าตัวเองไม่ได้เหนือกว่าใคร จริงๆ แล้วปมนี้มีปมด้อยเป็นรากฐาน จึงต้องเสแสร้งว่าตัวเองเหนือกว่าเพื่อปกปิดปมด้อยนั้น อย่างไรก็ตาม ย่อมมีสถานการณ์ที่ความรู้ในวัยเรียนไม่เพียงพอให้ใช้แก้ปัญหาในอนาคต เราจึงจำเป็นต้องเรียนรู้อยู่เสมอ แต่คนที่รู้สึกเหนือกว่าผู้อื่นจะไม่พยายามเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ เลย เนื่องจากต้องการเลี่ยงสถานการณ์ว่า เมื่อเรียนรู้สิ่งใหม่แล้วนำไปใช้งาน กลับไม่ได้ผลลัพธ์ตามที่คาดหวัง ดังนั้นจึงไม่ใช่ว่ารู้ทุกอย่างแล้วถึงไม่อยากเรียนรู้อะไร แต่เป็นเพราะอยากหลบลี้ความผิดหวังจากการท้าทายสิ่งใหม่ต่างหาก ความเป็นคนเก่งจึงเป็นเพียงเหตุผลที่ยกขึ้นมาสนับสนุน เพื่อให้ตนไม่ต้องพยายามเรียนรู้อะไรเลยนั่นเอง
คนที่เคร่งเครียดจนเกินพอดีเป็นคนที่คิดว่าตัวเองต้องเป็นคนพิเศษเสมอ คนประเภทนี้จะอยู่ในภาวะเครียดและกังขาในความสำเร็จของตัวเองอยู่เสมอ
คนที่พยายามเป็นคนพิเศษ มักไม่เชื่อว่าตัวเองเก่งจริงและดูเหมือนจะต้องอยู่ในสภาพเคร่งเครียดจนเกินพอดี เพื่อรักษาระดับผลการเรียนหรือผลงานที่ดีเอาไว้ให้ได้…
ปัญหาอีกอย่างหนึ่งของคนที่เครียดจนเกินพอดีคือ พวกเขาคอยแบกรับแรงกดดันจากความคาดหวังเอาไว้ ซึ่งก็คือความกังวลว่า ‘คนอื่นจะมองตนอย่างไร’ นั่นเอง คนที่แบกปมเขื่องเอาไว้และหมกมุ่นกับสายตาของคนอื่น จะคิดว่าพ่อแม่หรือครูคาดหวังให้ตนต้องเป็นคนเก่งให้ได้ เวลาที่ได้ผลการเรียนแย่หรือไม่มีหวังว่าจะทำได้ แต่ยังอยากได้รับการยอมรับอย่างรุนแรง คนประเภทนี้จึงเลือกเส้นทางทุจริตได้โดยไม่ลังเล”
คำถามคือ แล้วเราจะก้าวข้ามกับดักหรือความรู้สึกด้อยค่าจากบัลลังก์ที่เราคาดหวังได้อย่างไร? เพราะมันเป็นเรื่องง่ายมากที่เราจะชี้นิ้วว่ามันเป็นความผิดของพ่อแม่ที่ ‘ติดกระดุมเม็ดแรก’ ให้เราผิดมาตั้งแต่ต้น แล้วโยนความรับผิดชอบทั้งหมดไปให้พวกท่าน ทว่าต่อให้เป็นเช่นนั้น ในท้ายที่สุด เราก็ต้องกลับมารับผิดชอบและเยียวยาผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นกับชีวิตของตัวเองอยู่ดี ดังนั้น ทางออกที่อิจิโรแนะนำคือ การเลิกอยากเป็นคนพิเศษ และ ‘กล้าที่จะเป็นคนธรรมดา’ เพื่อก้าวข้ามความรู้สึกด้อยค่านี้ไปให้ได้
“ความรู้สึกด้อยค่านี้คือปัจจัยที่ทำหน้าที่เหมือนเบรกคอยขัดขวางการทำงานของเรา ซึ่งหากปล่อยวางความรู้สึกนี้ได้ ก็จะมีโอกาสทำผลงานได้ดีขึ้น…แอดเลอร์กล่าวว่าโดยทั่วไปแล้ว ความรู้สึกด้อยค่ามักถูกมองเป็นเครื่องหมายของความอ่อนแอและเป็นสิ่งที่น่าอับอาย คนส่วนใหญ่จึงพยายามปกปิดไว้ แต่หากเปลี่ยนมุมมองต่อความรู้สึกนี้ได้ มุมมองที่เรามีแต่ศักยภาพของตัวเอง ก็จะเปลี่ยนไปด้วยเช่นกัน
สิ่งที่ผมต้องการสื่อคือ ‘แม้ไม่รู้สึกด้อยค่า ก็ยังพยายามอย่างสร้างสรรค์ได้’ ความพยายามไม่จำเป็นต้องมาจากความรู้สึกด้อยค่าหรือการแสวงหาความเหนือกว่าเลย ถ้ามีเรื่องที่ไม่รู้ ก็เรียนรู้เสีย ถ้าผลการเรียนไม่ดี ครั้งต่อไปก็ตั้งใจเรียนเพื่อให้ผลการเรียนดีขึ้น นี่ต่างหากคือการแสวงหาความเหนือกว่าที่มีประโยชน์ ไม่จำเป็นต้องผูกเข้ากับความรู้สึกด้อยค่าแม้แต่น้อย
การพยายามหาความรู้ในสิ่งที่ตนไม่รู้ เป็นความต้องการขั้นพื้นฐานของมนุษย์อยู่แล้ว การพยายามหาความรู้หรือการทำกายภาพบำบัดเพื่อให้กลับมาเดินได้อีกครั้ง จึงไม่ใช่การพยายามเพื่อเอาชนะความรู้สึกด้อยค่า และเพื่อให้เรามีความมั่นใจอย่างแท้จริง เราต้องเลิกเหยียบเบรกเสียก่อน เพราะการเหยียบเบรกเกิดจากความกังวลว่าตัวเองอาจไม่ประสบความสำเร็จเหมือนที่ผ่านมา โดยไม่ได้เกิดการศักยภาพที่ถดถอย การมีคู่แข่ง หรืออุปสรรคแต่อย่างใด”
สำหรับวิธีเลิกเหยียบเบรกตัวเองนั้น อิจิโรได้แนะนำทางเลือกเอาไว้มากมาย ซึ่งตัวอย่างที่เห็นภาพชัดเจน คือการหยุดพยายามเป็นคนพิเศษและเลิกเฝ้ารอให้คนอื่นมายอมรับ
“เด็กที่ตั้งใจเรียนเพราะอยากให้พ่อแม่ยอมรับ จะรู้สึกกดดันกับความคาดหวังของพ่อแม่ และเมื่ออยู่ในวัยทำงานก็จะกลัวว่า ถ้าไม่ทำผลงานให้ดีจะไม่ได้รับการยอมรับจากหัวหน้าหรือคนรอบข้าง จึงยิ่งทำงานด้วยความกดดันยิ่งขึ้น ไม่ใช่ว่าเขาทำงานไม่ได้ แต่ปัญหาอยู่ที่การแบกรับความคาดหวังของผู้อื่นต่างหาก เมื่อคิดว่าตัวเองต้องได้รับการยอมรับจากคนอื่นว่าเป็นคนพิเศษก็จะทำงานเพียงเพื่อให้ได้รับการยอมรับเท่านั้น ทั้งที่หากไม่มัวกังวลเรื่องนี้ แม้บางครั้งจะทำผลงานไม่ได้ตามที่ตัวเองคาดหวังไว้ แต่ก็ยังตัดสินใจด้วยตัวเองได้ว่า ‘ควรทำอย่างไร’ เพื่อทำผลงานในครั้งหน้าให้ดีขึ้น
ถ้าจดจ่อกับการทำงานให้สำเร็จเท่านั้น ก็จะเลิกคิดถึงการเป็นคนพิเศษหรือการได้รับการยอมรับไปเอง ซึ่งหากลงมือทำงานของตัวเองโดยไม่สนใจการให้คุณค่าจากผู้อื่นได้แล้ว สุดท้าย ผู้อื่นย่อมยอมรับและให้คุณค่าไปโดยปริยาย”
นอกจากนี้ อิจิโรยังพูดถึงปัญหาการยอมติดอยู่ในกรอบของการแข่งขันกับผู้อื่นว่า แก่นแท้ของปัญหาไม่ได้อยู่ที่ผลลัพธ์ของความแพ้ชนะ หากแต่อยู่ที่การที่คนส่วนใหญ่ยอมก้าวขาเข้าไปร่วมอยู่ในเกมการแข่งขันนั้นต่างหาก พร้อมกับยกตัวอย่างง่ายๆ ผ่านนิทานอีสปเรื่องดังอย่าง ‘กระต่ายกับเต่า’
“กระต่ายยอมแข่งขันเพราะคิดว่าตนไม่มีทางแพ้เต่า นั่นหมายความว่า สิ่งสำคัญสำหรับกระต่ายคือคำยกย่องจากผู้อื่นและความรู้สึกเหนือกว่าเมื่อได้เป็นผู้ชนะ แต่ถ้าคิดว่าไม่น่าจะชนะได้ กระต่ายคงไม่ตกลงแข่งขันแต่แรก และหากรู้ก่อนว่าตนน่าจะแพ้ ก็คงออกจากการแข่งขันไปกลางคันเช่นกัน เรื่องนี้ทำให้ผมนึกถึงตอนที่ลูกชายยังเรียนชั้นอนุบาล ครั้งหนึ่งมีการแข่งขันวิ่งไม้ต่อขา แต่ลูกชายของผมไม่เคยเล่นไม้ต่อขามาก่อน ขณะที่ผมกำลังคิดว่าเขาจะทำอย่างไร ปรากฏว่ามีครูพี่เลี้ยงเข้าไปช่วยประคองตั้งแต่ต้นจนเข้าเส้นชัย ทว่าเด็กที่ขึ้นนำเป็นอันดับหนึ่งก่อนเพื่อน พอรู้ว่าตัวเองกำลังจะไม่ได้ที่หนึ่ง ก็เลิกแข่งขันไปกลางคัน ผมไม่ได้บอกว่าทุกคนต้องแข่งขันจนถึงที่สุด แต่ถ้ามองทุกเรื่องเป็นการแข่งขัน คุณจะลงมือทำก็ต่อเมื่อมั่นใจว่าจะชนะเท่านั้น และทันทีที่รู้ว่าต้องแพ้ก็จะเลิกทำไปก่อน ซึ่งอยากบอกว่าการทำแบบนั้นไม่ถูกต้องเลย”
อันที่จริงเต่าไม่ควรตอบสนองต่อการยั่วยุของกระต่ายตั้งแต่แรก เพราะใครวิ่งเร็วกว่ากัน ไม่ได้หมายความว่าใครจะเหนือกว่า เต่าจึงไม่จำเป็นต้องตกลงแข่งขันกับกระต่ายเลย…ปัญหาอยู่ที่การมองทุกอย่างเป็นการแข่งขันไปเสียหมด ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเรียนหรือการงานก็ตาม เพราะเต่าก็ไม่ได้เลิกแข่งกับกระต่ายทั้งที่ไม่น่าจะชนะ เต่าเพียงเดินต่อไปจนถึงที่สุด ทั้งที่ความเร็วระหว่างกระต่ายกับเต่านั้น เดิมทีก็ไม่ใช่สิ่งที่จะนำมาเปรียบเทียบหรือแข่งขันกันได้อยู่แล้ว ดังนั้นปัญหาจึงอยู่ที่เต่า ซึ่งยอมเข้าไปอยู่ในกรอบการแข่งขันตั้งแต่แรกต่างหาก”
สุดท้ายแล้ว การกล้าที่จะธรรมดา จึงไม่ใช่การยอมแพ้หรือลดทอนคุณค่าของตัวเอง แต่คือการปล่อยวางตัวเองออกจาก ‘คุกแห่งความคาดหวัง’ ที่จองจำให้เรายึดติดอยู่กับภาพลักษณ์ของคนพิเศษ แล้วหันกลับมาใจดีกับตัวเอง เพื่อขับเคลื่อนชีวิตไปข้างหน้าด้วยพลังอย่างเต็มศักยภาพในฐานะคนธรรมดาที่มีเพียงหนึ่งเดียวบนโลกใบนี้