ชิษนุวัฒน์ มณีศรีขำ: โค้ชแห่งแม่กลอง ผู้ใช้สวน-แม่น้ำ-ชุมชนเป็นโรงเรียนรู้ตลอดชีวิต

สวน แม่น้ำ ชุมชน คือวัตถุดิบสำคัญที่ ชิษนุวัฒน์ มณีศรีขำ ผู้บริหารโครงการ active citizen ของสมุทรสงครามและราชบุรี นำมาใช้ในห้องเรียนกว้างใหญ่ที่แม่กลอง เด็กๆ ได้เรียนรู้ผ่านการทำโครงการ (Project based learning) เลือกหัวข้อที่ตัวเองสนใจ โค้ชหรือพี่เลี้ยงทำหน้าที่เพียง กระตุ้นต่อม ‘เอ๊ะ’ ช่วยชี้แนะและพาให้เขาได้สัมผัสกับเรื่องราวในชุมชน

เดินเท้าแกะรอยเมล็ดพันธุ์ เพื่อพบ ‘มะตาด’ ต้นสุดท้ายในบ้านควน

เราจะอนุรักษ์ธรรมชาติได้อย่างไร ในเมื่อเด็กๆ แทบไม่รู้จักชื่อต้นไม้ โครงการจึงเริ่มต้นที่การลงพื้นที่เก็บข้อมูลแกะรอยพันธุ์ไม้ จนค้นพบ ‘ต้นมะตาด’ ที่เหลืออยู่แค่ต้นเดียวในบ้านควน จึงนำไปสู่การอนุรักษ์ให้เป็นอัตลักษณ์ ที่สำคัญช่วยสร้างจิตสำนึกในการดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมในชุมชน

วันหนึ่งฉันเดินเข้าป่าเลน เจอคุณปู่โกงกางและสัตว์น้ำตัวเล็กๆ

แม้จะเติบโตมากับชายเลและป่าเลน และป่าเลนแห่งนี้จะมีชื่อเสียงระดับจังหวัด แต่กลุ่มเยาวชนจากบ้านท่าน้ำเค็มใต้ ตำบลท่าแพ อำเภอท่าแพ จังหวัดสตูล แทบไม่รู้รายละเอียดเกี่ยวกับผืนป่าเลนบ้านเกิดเลย จนได้รับการชักชวนให้เข้าร่วมโครงการกลไกชุมชนสู่การพัฒนาเยาวชนจังหวัดสตูล พวกเขาจึงเห็นว่าน่าจะเป็นโอกาสดีที่จะพาตัวเองเข้าไปเรียนรู้ และส่งต่อความรู้เหล่านี้แก่น้องรุ่นต่อไป

‘น้ำตกสายใจ’ ห้องเรียนหน้าร้อน สอนให้เด็กๆ บ้านเขาไครรู้ว่าตัวเองเป็นใคร

น้ำตกสายใจ แลนด์มาร์กสำคัญแห่งบ้านเขาไคร จังหวัดสตูล แหล่งท่องเที่ยวและต้นน้ำเลี้ยงคนในชุมชน แต่ปัญหาคือทรัพยากรเสื่อมลงเพราะมีคนเข้าไปใช้งานอย่างไม่เคารพกติกา เป็นเหตุให้เยาวชนในชุมชนลุกขึ้นมาเปลี่ยนแปลง

เพราะไม่อยากให้ปู่ย่าตายายใช้ชีวิตอย่างซึมเศร้า วัยรุ่นสตูลจึงออกตรวจสุขภาพกายและใจ

เยาวชนในชุมชนบ้านเขาน้อย ตำบลย่านซื่อ อำเภอควนโดน จังหวัดสตูล ให้ความสำคัญกับปัญหาสังคมสูงวัย จึงลุกขึ้นมาดูแลผู้สูงอายุในชุมชนที่ขาดคนดูแล ส่งเสริมให้ผู้สูงอายุดูแลตัวเองได้ มีสุขภาพดีทั้งด้านร่างกาย สังคม และจิตใจ

หน้าร้อนสานเข่งใส่หอม หน้าฝนสานตระกร้าเก็บเห็ด: วิชาของเด็กบ้านสันตับเต่า

เด็กๆ บ้านสันตับเต่า อ.บ้านโฮ่ง จ.ลำพูน จะมีวิชาชีวิตติดตัวคือ เครื่องจักสานตามฤดูกาล เช่น หน้าร้อนจะสานเข่งไปใส่หอม หน้าฝนจะสานหิ้ง ไซ ตะกร้าเพาะเห็ด ตะกร้าใส่เห็ด หน้าหนาวก็จะทำก๋วยสลาก ทั้งหมดนี้เด็กๆ รื้อฟื้นวิชาขึ้นมาเองโดยเรียนจากปราชญ์ชาวบ้าน

1 2 3